Usapang Bastos

Minsan, nagpunta ako sa bookstore para maghanap ng kopya ng libro ng Swedish writer na si Liv Strömquist na isinalin ni Beverly W. Siy. Ang pamagat ng aklat sa Filipino: Pukiusap(Anvil, 2018). Wala akong nakitang kopya ng aklat sa shelf, kaya lumapit ako sa costumer service, nagtanong. Inilabas ng ale ang kopya ng nakatagong libro, tinanong ko, “Bakit hindi naka-display sa shelf ‘to?”

“Bastos ho kasi,” sabi ng personnel sa bookstore, “baka ho ma-offend ang mga tao.”

Ito rin ang tanong ni Toni Fowler kamakailan: bakit bastos ang Tagalog na p*ki at hindi bastos ang Ingles na vagina, e pareho lang naman sila? Sino ang nagbibigay ng kahulugan sa mga salita? Sino ang nagtatakda na kailangan kong lagyan ng * ang p*ki at hindi ang vagina?

Ako, dahil nag-aalala pa rin ako na ma-offend ang mga tao. Kahit naniniwala ako na walang bastos sa mga salitang ito.Nakalista ito sa pinakaluma nating mga diksiyonaryo, ginagamit natin mula noon hanggang ngayon. Ang bastos ay nagmumula sa kung paano natin tinitingnan ang isang bagay. Hindi bastos ang ano mang bahagi ng katawan. Nagiging bastos lang ang mga salita batay sa ating pagtanaw.

Ang problema ay nanggagaling sa ating edukasyong kolonyal. Bastos ang mga salita para sa ari sa Tagalog at iba pa nating wikang katutubo. Hindi bastos kapag Ingles. Mali ito.

Wala dapat value judgement sa salita, Ingles man, Filipino, o katutubong wika. Gayunman, importante pa rin ang konteksto ng paggamit ng salita.

***

Kaya kailangan kong ipaliwanag kung bakit “Kambiyo” ang pamagat ng kolum na ito dahil baka sabihin, tungkol ito sa bastos at bastusan.

Ginagamit ang kambiyo para tukuyin ang pag-aayos ng ari ng lalaki. Kapag nakapaling o hindi maayos ang posisyon, dapat ikambiyo. Pero iyon nga mismo ang kahulugan ng salitang ito na mula sa Español na cambio: pagbabago, tanspormasyon, ebolusyon, etc. Nang hiramin natin ito mula sa Español, ginamit natin ito hindi lang para tukuyin ang pag-aayos ng posisyon ng t*iti; kundi pangunahin, para tukuyin ang pagpapalit ng gear ng transmisyon, para magpalit ng bilis, ng ruta o direksiyon.

Nakaugnay pa rin ito sa pagbabago. Para magbago, kailangan mong kumambiyo. Bago kumambiyo, kailangan mong mag-isip. Primera, segunda, o tersera ba ang kailangan? Saang direksiyon ba tayo papunta? Nakabukol ba o hindi?

Kakambiyo ang kolum na ito para talakayin ang maiinit na isyu sa politika at kultura. O sa showbiz. Dahil showbiz din naman ang politika.

Baka kung ano-ano pa ang masabi ko, at mauwi ito sa bastusan, kakambiyo muna.

The post Usapang Bastos first appeared on Tonite - Abante.